Anoreksiya   


     Farkında mısınız, günümüzde ne çok ebeveyn çocuğunu psikiyatristlere taşıyor? Buna sevinmeli mi, üzülmeli mi bilemez haldeyiz. Modern yaşamların getirdiği bir sürü uyaranın etkisi altında, modernlikle kâh savaşarak, kâh desteğini alarak çocuk yetiştirmeye çalışmanın zorluğu her ailenin sorunu oldu. Hani o her anına sahip çıkıp gözümüz gibi baktığımız ve her şeye hazır, donanımlı yetişsinler diye debelendiğimiz çocuklarımız, ne çok dış etkenle yüzleşip, hiç de istemeyebileceğimiz zararlı birçok sözde yeniliğin ağına düşüyor.
     Bir zamanların modası hiperaktivite sorunu idi, ki tıbben varlığı tartışılır hale bile geldi. Yerinde duramayan, sınıfta düzeni bozan her çocuğa hiperaktif bu çocuk damgası vuran ve çocuğun dikkatini çekmeyi, ilgi çekici ders anlatmayı ve kendini sevdirmeyi beceremeyen her öğretmen, bir psikiyatrist önerir oldu. Hatta bunu fark etmiş olmayı kendine pay biçerek anlatanlarına rastlar olduk. Bu öneriyle karşılaşıp da önce bozulan, sonra öğretmen haklı, bu çocuk zaten hiç söz de dinlemiyor diyen kolaycı anne-babalar türedi. Hâlbuki hiç biri o nadide varlığa biraz daha fazla ya da fazla olmasa bile kaliteli zaman ayırmakla işin nasıl da hallolabileceğine kafa yormadı. Ya da çocuk okula gitmediği süre boyunca bilgisayarın karşısında hangi oyunları oynuyor, hangi web sitelerine giriyor diye bir kolaçan eden olmadı. Savaş ve strateji oyunlarının CDleri, iyi not almanın, sınıf geçmenin ödülü olarak motivatör olarak kullanıldı.
     Yeni moda anoreksiya nervoza... Yakalanma yaşının ilkokul çağına kadar düştüğü anoreksiya nervozada, kişi şişmanlamamak adına kendini beslemiyor, yemiyor, içmiyor. İçtiği her damlanın onu şişireceğini, yediği her lokmanın göbeğini fırlatacağını düşünüyor. Ağır ders programlarıyla gereksiz bir sürü ayrıntının dünyasını doldurduğu okul hayatında, kontrol altına almak istediği bir çıkış yolu arıyor. Bilgisayarda ufak bir parmak hareketiyle koca bir orduya hâkim olabildiği yalan dünyasını, gerçek dünyasına uygulamak istiyor. Yemesini de kontrol atına alabileceğini ve dümdüz bir karınla dolaşabileceğini ispat etmek istiyor. Ne adına? Kilo almamak.
     Bir yanda tükürsem kilomu tartıyorum. Bana çok zayıfsın dendiğinde hoşuma gidiyor... diyen bir insan. Derisi kemiğiyle bir olmuş. Söylediklerini akıl almaz kabul ediyoruz, çünkü normal değil. Ama bu onun normali ve en kuvvetli inancı.
      Diğer yanda ip gibi bacakları ve kalça kemikleriyle aynı hizaya gelmiş dümdüz karınları olan genç kızları ideal vücut ölçüleri kapsamında sayan, proporsiyon züppeliği ile destekledikleri söylemleriyle sözde jüri heyeti.
      Yemek içmek ya da yememek içmemek üzerine inanılmaz yayın görür olduk; kâh yazılı basında, kâh televizyonlarda. Selülitlerini yavşak bir üslupla sergileyip, zayıflamak için hangi mucize yöntemleri uyguladığını ballandırarak anlatan sağlık katilleriyle dolu. Yıllarca taşımaktan bunaldığı kilolarından birkaç haftada nasıl da kurtulduğunu, tam sayfa söyleşilerde özendire özendire verdiği anahtar cümlelerle, ona yol gösteren klinik veya doktorun da adını büyük harflerle reklâmlayarak, yeni dizilerde rol kapma, yeniden gözde olma aracı yapıyor. Hatta Fashion Tv, artık birçok evin birinci kanalına yerleştirilmiş durumda, ne işe yarayacaksa? Ulaşılması zor vücut ölçülerine sahip çırpı bacak mankenleri gören ergen bir kız bunlara özenmez de ne yapar? O en çok beğenilmeyi ve değer görmeyi arzuladığı döneminde... Tüm kadın dergileri nisan ayından itibaren bikini ve mayoyla nasıl fit görünülebileceğinin reçeteleriyle doluyor.
     Anoreksiya nervoza, tedavisi çok emek isteyen bir hastalık; hem hasta için, hem aile için, hem de doktorlar için. Hiç ummazken, nerden çıktığı anlaşılamazken bir anda karşımıza çıkabilecek bir hastalık. İnançla, sevgiyle ve sabırla tedavisi mümkün ama yıllar alabiliyor. Tam bir ekip çalışması, çocuk veya yetişkin psikiyatristi, çocuk gelişimi uzmanı, diyetisyeni, hastası ve ailesi ile.
     Tanısını konulana kadar geçen süreler çok uzun olabiliyor, çünkü bunun sadece geçici bir genç kızlık hevesi olduğu düşünülüyor. İçilen bir bardak suyun, yemek aralarında atıştırılıvermiş bir parça bisküvinin, zar zor süt içildiyse aynı anda yumurtanın, bir kaşık evet tamtamına bir yemek kaşığı ıspanak yendiyse, yarım kaşık bile pilavın yenmemesi hesaplarıyla meşgul bir beyini, tekrar olağan yemek düzenine alıştırmaya çalışmanın zorluğunu ancak yaşayan bilebilir. Bunda hiçbir abartı yoktur. Aynen böyledir. Anoreksik çocuğu ya da genç kızı, bir lokma daha yemeye ikna etmenin imkânsızlığını ancak ikna edebilmek için kıvrananlar bilir. Çocuk yetiştirme kuralları içinde ceza olarak, çocuğu en sevdiği şeyden mahrum etmek bulunur. Anoreksik kişiye hiçbiri etki etmez. Sevdiği şeyi kaybetmekten kahrolabilir ama yemesini sağlayamaz. Bu böyle uzayıp gidebilir.
     Televizyonlarda ya da yazılı basında kilo verme konularını gördüğüm zaman içim cız ediyor. Genç beyinlerin görünümlerini kafalarına bunca takmalarına peşkeş çeken yayınların aslında ettikleri her söze nasıl da dikkat etmeleri gerektiğini anlamaları için daha ne kadar zaman geçmesi, daha ne kadar acı çekilmesi gerekiyor?


Müge Sandıkçıoğlu

28. 07. 2005
Sabah Gazetesi


Diyet Çılgınlığı


Özellikle bu senenin değişmez baş konusu diyet oldu. Sanki birden tüm ülke bir çılgınlığa yakalandı ve bunun adı diyetti. Bir yandan değişen ve gittikçe zayıflığa bağlanan güzellik imajı, diğer yandan birbiriyle çelişkili olsa da sağlıklı olmanın koşullarının beslenmeye bağlanması, bu çılgınlığı başlattı denilebilir. Bu çılgınlığın başlamasıyla basın bir yarışa girdi. Her gazete listeler yayınlamaya başladı. Hatta çoğu kez bir liste yetmiyor, aynı anda bir kaç liste ve mucizevî formüller öneriliyor. Son günlerde, bunlardan biri yapılmazsa denize giremezsiniz, utanırsınıza kadar geldi. Gerçekten diyet sağlık mı demek? Yoksa diyetin kendisi bir sağlık sorunu olabilir mi?


Beslenme mi, Zayıflama mı?

Tartışmalar doğru beslenme boyutundan çıkıp, sadece zayıflamaya odaklanmış şekilde. Yani, zaten herkes şişman, ya da şişmanlayacak ve hemen diyet yapmaları gerekir. Bu diyet sonrasında zayıf, sağlıklı ve mutlu olacaklar. Diyet listelerine baktığınız zaman bu konuda aklınız karışabilir. Çünkü bir kısmında yemeniz önerilen şeyleri yediğinizde, gerekli olan besinlerin büyük kısmını alamamış olacak, tek tip ve sağlıksız beslenmiş olacaksınız. Ama iddiaya göre bunu uygulayıp, zayıfladığınızda sağlıklı olacaksınız. Bir kısım liste ise sizi aç bırakmadan, zayıflayacağınız garantisi veriyor. İçinde yazılanları anlayabilir ve bulabilirseniz tabii. Bazılarında yazanları ise asla bir arada yememişsinizdir ve buna rağmen şişmanlamışsınızdır. Oysa şimdi daha fazla yiyerek, zayıflayacağınız söylenmektedir.


Diyetin İstenmeyen Sonuçları

Diyetlerin belki en masum olan istenmeyen sonuçları, diyetle başlayıp devam ettiremediğinizde duyacağınız suçluluk duygusudur. Masum olmakla birlikte, tekrarlayan başarısızlıklar sonrasında, suçluluk duyguları artabilir ve yaşamınızın tek amacı, tek sorunu haline gelebilir. Bu ise depresyona kadar uzanan bir mutsuzluğun ilk adımı demektir. Gerçekten kiloluysanız ve çevrenizdeki herkes 'yine diyet' yapıp yapmadığınızı sorguluyorsa mutsuzluğunuz artar.

* Gençler: Diyetlerin yol açtığı önemli sorunlardan biri, özellikle gençleri tehdit eden yeme bozukluklarıdır. Güzelliğin zayıflık olduğunu, sadece zayıf olanların güzel olduğu o denli vurgulanıyor ki, bir sürü genç güzel olma adına diyet uygulamaya başlıyor. 15-25 yaş arasındaki gençler bu diyetler sonucu, kendilerini açlığa mahkum ediyor. Bu gençlerin bir kısmı başladıkları diyeti bir türlü durduramaz. Artık zayıflamış olsalar da, diyet çılgınlığına devam ederler. Artık diyette değil, ölüme kadar gidebilen yeme bozukluğunun pençesindedirler. Adına ister anoreksiya densin, ister bulimia densin, hep bir diyet öyküsüyle başlar. Şişman olmaktan aşırı korkan, çoğunlukla okullarında başarılı ve hırslı olan bu gençler, kendi beden görüntülerini doğru değerlendiremeyip, daha zayıf olmak için yemek kısıtlama, aşırı egzersiz yapma, yediklerini isteyerek çıkarma gibi davranışlar göstermeye başlar. Zamanında anlaşılmazsa, beslenme bozuklukları ya da intiharlar nedeniyle ölümlere rastlanır. Bazı gençler devamlı diyet yapamaz ve aralarda tıkınırca yeme nöbetleri olur. Her yeme krizini pişmanlık ve yediklerini geri çıkarma çabası izler. Böylece zayıf kalmaya çalışırlar. Kusma nöbetleri, gayretleri beslenme bozukluğuna, boğaz ve sindirim sisteminde önemli tahribatlar yapar ve sağlığın bozulmasına neden olur.

* Daha Büyükler: Olumlu bir gelişme yok değil. Yazıla, anlatıla insanların kilosunun sadece güzellikle ilgili olmadığı, sağlıklı olabilmek için de kilonun kontrol edilmesi gerektiği anlaşıldı gibi görülüyor. Bir de yanında spor yapılmasının gerektiği. Ama sanki bu anlama da ve yönlendirme de bir yanlışlık var. Çünkü sağlıklı olmak için spor yapan, diyet uygulayan insanların bir kısmı sağlıklarını hatta yaşamlarını kaybediyorlar. Her yaşta olunması gereken bir kilo ve yapılabilecek sporlar olduğu bilinir. Bu bilgiyi konunun uzmanlarından almak mümkündür. Galiba karmaşanın nedeni, basında yer alan uzmanların birbirine aykırı fikirleri ve kime ait olduğu bilinmeyen ya da bu konuda uzman olduğu kendi tarafından iddia edilip, basın tarafından da desteklenen kişilerin önerilerinden kaynaklanıyor. Bir bakıyorsunuz, her türlü hatta en zor sporları herkesin yapması gerektiği, bazen abartılarak bunun sağlıklı ve genç olmanın bir sonucu olduğu bildiriliyor. Sonra bilinmeyen bir hastalığı olan ya da hastalığına rağmen bunları yapması gerektiğini yayınlardan öğrenen kişiler yaşamlarını kaybediyorlar. Benzer şekilde kontrolsüz yapılan diyetler, hastalıkların ortaya çıkması veya olan hastalıkların belirginleşmesi sonucunu doğuruyor.


Mantık Süzgeci Gerek

Şişmanlık mutluluk değildir. Hareketsizlik birçok sorunu yaratan nedenlerdendir. Ama aşırı zayıf olmak ve sürekli, kontrolsüz spor yapmak da sağlık ve mutluluk getirmez. Araştırmak, okumak, öğrenmek önemlidir. Bunu yaparken duyduklarınızı mantık süzgecinden geçirmek, kendi durumunuzu iyi değerlendirmek gerekir. Unutmayın, aynı sorunu olan kimselere her zaman aynı reçete yararlı olmaz.


Prof. Dr. Bengi Semerci

24 Ocak 2007


Ölümler Ses Getirdi


Zayıf kadın modası sona eriyor

Moda endüstrisi tarafında empoze edilen ve kadınlara sürekli "ancak zayıf oldukları takdirde güzel olacakları" düşüncesi artık sona eriyor. Zayıf olmak uğruna pek çok kadının ölümleri moda devlerini harekete geçirdi.

İspanya'nın moda devleri, giysi bedenlerini, kadınların gerçeğe uygun beden ölçülerini yansıtacak şekilde yeniden belirleyecek. Böylece kadınlar üzerindeki zayıflama baskısının da ortadan kalkacağı ümit ediliyor.


Araştırma 8500 Kadın Üzerinde Yapılacak

 Sağlık Bakanı Elena Salgado, belli başlı moda evleriyle bakanlık arasında yapılan anlaşma çerçevesinde, Milli Tüketici Enstitüsünce ''hakikatteki kadın bedenini saptamak ve giysi beden ölçülerini normalleştirmek için'', 1270 yaş arasındaki 8500 kadının ölçüsünün alınacağını açıkladı.

Araştırma tamamlandığında, moda evlerinin beden ölçüleri 18 ay içinde birbirine uygun hale getirilmiş olacak. Beden ölçülerini ''gerçeğe uygun, homojen ve makul'' hale getirmeyi amaçlayan anlaşmaya, bünyesinde Zara'nın bulunduğu Inditex, Mango, El Corte Ingles ve Cortefiel gibi moda devlerinin katıldığı belirtildi.


38 Beden Alt Limit

Vitrinlerdeki mankenlerin bundan böyle en az 38 beden olacağı, 46 bedenin de artık aşırı büyük sayılmayacağı belirtildi. Hükümet, daha büyük ve gerçekçi bedenlerin, kadınları podyumlarda gördükleri aşırı zayıf mankenlere benzemeye çalışmaktan vazgeçireceğini ümit ediyor.

Sıfır Beden Çılgınlığı Aslında Ruhsal Bir Hastalık


Reyhan Yazıcı (Tasarımcı)

Hollywood sadece film pazarlamıyor dünyaya. İdeoloji, imaj, moda, yeme içme ve tüketim kültürüyle ilgili önermelerde bulunuyor; hatta bazen insanlar için yaşam tarzı dayatıyor.
Bunun son örneği bir süredir, özellikle de genç kızlar arasında bir kavram olarak dolaşan ‘sıfır (0) beden’ modası. Moda mı? Uzmanlara göre ruhsal bir rahatsızlık aslında bu. İnsanı ölüme götüren bir hastalık. Önce Hollywood ‘Desperate Housewives’ dizisinin yıldızları Eva Longoria ve Teri Hatcher'ın da aralarında bulunduğu 32 beden kadınlarla başladı, ‘sıfır (0) beden’ modası, sonra podyumlara sıçradı. Türkiye'de ise şarkıcı Gülşen ile gündeme gelen bu çılgınlık şimdilerde 15–17 yaş arası kızları da içine alacak şekilde genişliyor. ‘Kurşun kalem gibi’ ya da ‘naylon bebekler’ olarak tabir edilen mankenler gibi görünmek isteyen genç kızlar, sağlıklarını riske atarak sıfır bedene yani 32’ye inmeye çalışıyor. Halk arasında ‘manken hastalığı’ da denilen bu ruhsal bozukluk, geçtiğimiz günlerde iki kurban daha verdi. ‘Yediklerini kusarak çıkarma’ hastalığı anoreksiya, ‘sıfır beden’ olmak isteyenlerin hayatını karartıyor. Bilinçsizce zayıflama, daha doğrusu sıfır bedene inme kaygısı, sağlıksız diyetleri ve sağlık açısından son derece riskli yöntemleri de beraberinde getiriyor. Hollywood starları Anne Heche, Teri Hatcher, podyumların yıldızı Kate Moss, Eva Longoria ve Nicole Richie gibi olmak isteyen gençler, bile bile anoreksiya hastalığının kurbanı oluyor. Bu trende daha doğrusu bu tuzağa karşı, uzmanlar hem gençleri hem de anne ve babaları uyarıyor.
Bir süredir gündemi meşgul eden ‘Sıfır beden var mıdır, ideal beden midir, kilo verildiği takdirde sıfır bedene ulaşılır mı?’ tartışmaları pek çok ırkın olduğu gibi Türk hanımlarının da fiziksel yapısı dikkate alınmadan konuşulan içi boş bir kavramdır. Türkiye’de ilk kez Mango mağazası 34 beden yetişkin kıyafetlerini seri üretim ile müşterilerine sunan mağazalar zinciri ile karşımıza çıktı. Yetişkin insan bedenlerinde en küçük giysi bedeni olarak bilinen 36 beden birden büyüdü ve ondan daha küçük 34 beden listede en alt sırayı aldı. Bu da yetmezmiş gibi 34 bedenden daha küçük 32 beden yani sıfır beden olarak da bilinen iskeletleşmiş gibi duran beden kavramı genç kızları etkisine almış sürüklüyor. Daha önceleri çocuk reyonlarından giyinmek zorunda kalan 1.55 boy civarındaki minyon tipli bayanlar 34 bedenin yetişkin koleksiyonlarına eklenmesi ile alışveriş alternatiflerini çoğalttılar. Kendi yaşlarına ve beden oranlarına uygun yetişkin koleksiyonlarının bulunabilmesi 34 beden bayanları rahatlatırken daha büyük beden ölçüsüne sahip bayanları kilo kaygısına düşürdü. Normal beden kabul edilen 38 beden hanımlar ‘Acaba kilolu muyuz?’ endişesi ile sağlıksız rejimler yaparak 32–34 beden kıyafetlerin içine girmek için olağandışı bir gayret sarf ediyorlar. Pek azı 36 bedene düşerken; 34 bedene inenlerin sayısı parmak ile gösterilecek kadar az. Hele 32 bedene düşmek için sağlıksız, orantısız, duruş bozukluğu olan bir görüntü içerisine bürünüyorlar. Bilinmiyor ki kıyafetin kişi üzerinde zarif, şık, orantılı durabilmesi için boy, kilo, kemik yapısının birbirine orantılı olduğudur. 1.70 boyundaki bir hanımın 36 beden olduğunda dahi çok zayıf olan görüntüsü 32 bedene düştüğünde Etiyopya’dakileri aratmayacak şekli alır. Bunların yanında unutulmaması gereken bir gerçek var ki; Türk hanımlarının ne kadar zayıflarlarsa zayıflasınlar pek çoğunun basenleri, genetik kemik yapısından kaynaklanan formdan dolayı üst bedenlerine oranla bir beden büyüktür. Dünyaca ünlü Vogue moda dergisi şimdiye kadar zayıf mankenlere yer verdiği çekimlerinde; nisan sayısında 42 beden manken kullandı.
Tüm bunlar tartışıladursun Arjantin hükümetinin kabul ettiği yeni yasa gereği mağazalarda sadece dar ve küçük beden giysiler satılması yasaklandı. Büyük bedenleri de satmak zorunda olan mağazalar, yasaya uymadıkları takdirde binlerce dolar ceza ödemeye rıza gösterecekler. Amaç ise; gençlerin sağlıksız diyet yapmalarını ve gelişim problemi yaşamalarını engellemek. İstenilen modellerde büyük ve geniş bedenleri de bulabilecek hanımlar böylelikle çok zayıf olma psikolojisinden kurtularak ideal kilolarında ve rahatça alışveriş yapacaklar. Piyasaya uymayan mağazalar 170 bin dolar civarında ceza ödemek zorunda. İspanya’da ise 1999’da çıkarılan bir yasa ile defilelerde 38 bedenden küçük mankenlerin kullanılması yasaklanmıştı. Bu sene yapılan bir defilede mankenlerin 34 beden giymesi ile ADANER yani Anoreksia ve Bulimia Derneği Sözcüsü Maria Del Carmen Gonzalez’i harekete geçirdi. Defile hakkında suç duyurusunda bulunan Gonzalez “İnsanlık adına, reklâm ve moda dünyasında sağlık sınırlarının altındaki ölçülerde manken kullanılmamasını” istedi. Bunun gibi dünyanın çeşitli yerlerinde yapılan defilelerde 38 bedenin altında manken kullanılmamasına özen gösteren organizasyonlar yapılmaya başladı. Tek nedeninin 32 beden hanımların azlığından ziyade kıyafetleri yeterince güzel ve elit taşıyamadıkları gerçeğidir. Diğer bir neden ise tüketici beğenisinin olumsuz yönde etkilediği ve kıyafetin tasarımının kaybolduğudur. Gerçek ihtiyaçlardan çok anlık ilgi çekmek amacıyla geçici gündem oluşturan sıfır beden kavramı; ülkemizde de maalesef 15–17 yaş grubu genç kızların için için olmayı arzuladıkları beden ölçüsü halini almaya başladı.


Dar giysi şık durmuyor

Her tasarımcı koleksiyonunu en güzel şekilde taşıyabilecek mankenler ile sunmak ister. 32 beden ise tasarımcıların pek de tercih etmediği manken ölçüsüdür. Ne kadar podyumlarda ve koleksiyonlarda kullanıldığı düşünülse de 36 ve 38 beden tüm dünyada ideal beden ölçüsü olarak kabul edilmiş. Giysi; vücut proporsiyonu, orantılı kişinin üzerinde zarif ve model özelliğini en seçkin biçimde gösterir. Buna rağmen çok zayıf ya da çok şişman kişiler üzerindeki giysinin özelliği kaybolur ve sıradan bir kıyafet halini alır. Aşırı zayıf bir hanımda ne bol giysi, ne de dar giysi istenilen şıklıkta ve zarafette durmaz. Tasarım, kişinin üzerinden akar gider. Sadece kumaşa sarılmış etkisi uyandıran giyim şekli, ortaya çirkin bir görüntü ile gelir. Bu çirkin görüntülere rağmen; hâlâ zayıflamak için yediklerini kusan bulimia hastaları, yemek yemeye yemeye oluşan anoreksiyalar hızla artmakta.
Özellikle Amerika’da çeşitli programlarda obezite normal kabul ettirilmeye çalışılırken, hatta özendirilirken; diğer taraftan da sıfır beden tartışmaları sürüyor. Vogue dergisinin de 42 beden bir manken ile sayısının tüm çekimlerini yapması moda olanın sıfır beden değil balık etli diye tabir ettiğimiz 40–42 beden hanımlar olduğunu kanıtlar nitelikte. Tüm tasarımcılar koleksiyonlarını hitap ettikleri ülkenin gelenek, kültür birikimi, iklim şartları ve genetik fiziksel özelliklerini dikkate alarak tasarımlarında yoğururlar. Pek çok defile ve organizasyonlarda 36 beden ve altındaki mankenlerin kullanılmadığı son dönemlerde; içi boş bir kavram olan ve hiçbir şekilde tutarlı yönü bulunmayan sıfır beden tartışmaları moda dışında moda oluşturulmaya çalışan bir oluşum.
Giysinin bir hanımda zarif ve güzel durması, sahip olduğu beden ölçüsünden ziyade boy-kilo oranına bağlıdır. 32 bedene inmiş orta boylarda bir kişinin sadece iskeleti göze çarpar ve giysi iskeletin şeklini alarak zarif görüntüden ufak sağlıksız, hastalıklı bir duruş ile karşımıza çıkar. Yetişkin bedeninden ziyade çocuk bedenine dönüşen vücutta yetişkinlere uygun tasarımlara sahip giysiler hiç de cazibeli durmaz. Tasarımlar da yetişkin vücut oranları düşünülerek yapıldığına göre; sıfır beden bir hanımın ne giyerse giysin boyuna orantılı vücut şekli yok ise kıyafet üzerinde hiçbir şekilde zarif durmaz. Ne tasarım anlayışına ne de şıklık anlayışına uyan sıfır beden polemiği moda çevreleri tarafından kabul edilmiş değil. Tam tersi son dönemlerde her şeyde olduğu gibi tasarımda da, tasarım anlayışında da doğallık ön plandadır. Bunun getirisi olarak sıfır bedenden ziyade moda olan, balık etli hanımların trend olduğudur. Modaya körü körüne uymak isteyenler bu durum karşısında zayıflamaktan öte kilo almaya gayret gösterecekler gibi görünüyor.


‘Sıfır beden çılgınlığı, ruhsal bir hastalıktır’

Hollywood sadece film pazarlamıyor dünyaya. İdeoloji, imaj, moda, yeme içme ve tüketim kültürüyle ilgili önermelerde bulunuyor; hatta bazen insanlar için yaşam tarzı dayatıyor. Bunun son örneği bir süredir, özellikle de genç kızlar arasında bir kavram olarak dolaşan ‘Sıfır (0) Beden’ modası. Moda mı? Uzmanlara göre ruhsal bir rahatsızlık aslında. Hem de insanı ölüme götüren bir hastalık. Önce Hollywood ‘Desperate Housewives’ dizisinin yıldızları Eva Longoria ve Teri Hatcher’ın da aralarında bulunduğu 32 beden kadınlarla başladı, ‘Sıfır (0) Beden’ modası, sonra podyumlara sıçradı. Türkiye’de ise şarkıcı Gülşen ile gündeme gelen bu çılgınlık şimdilerde ise 15-17 yaş arası kızları da içine alacak şekilde genişliyor. ‘Kurşun kalem gibi’ ya da ‘naylon bebekler’ olarak tabir edilen mankenler gibi görünmek isteyen genç kızlar, sağlıklarını riske ederek sıfır bedene yani 32’ye inmeye çalışıyor. Halk arasında manken hastalığı da denilen bu ruhsal bozukluk, geçtiğimiz günlerde iki kurban daha verdi. ‘Yediklerini kusarak çıkarma’ hastalığı anoreksiya, ‘sıfır beden’ olmak isteyenlerin hayatını karartıyor. Bilinçsizce zayıflama daha doğrusu sıfır bedene inme kaygısı, sağlıksız diyetleri ve sağlık açısından son derece riskli yöntemleri de beraberinde getiriyor. Hollywood starları Anne Heche, Teri Hatcher, podyumların yıldızı Kate Moss, Eva Longoria ve Paris Hilton’un kankası olarak bilinen Nicole Richie gibi olmak isteyen kızlar, bile bile anoreksiya hastalığının kurbanı oluyor. Bu trende daha doğrusu bu tuzağa karşı, uzmanlar hem gençleri hem de anne ve babaları uyarıyor.
Memorial Hastanesi diyetisyenlerinden Emel Unutmaz, ‘manken hastalığı’ olarak bilinen anoreksiyaya yakalanan kişilerin, normal vücut ağırlıklarının yüzde 17’si kadar kilo kaybettiğini belirtiyor. Genellikle genç yaştaki bayanların bu rahatsızlığa yakalandığına dikkat çeken Unutmaz, hastalığın mutlaka tedavi edilmesi gerektiğini söylüyor. Psikiyatrist, “Bizim için bu tür hastaları tedavi etmek çok zor. Çünkü hasta ani olarak çok fazla kilo verdiği için kan değerleri değişiyor.” diye konuşuyor. Bu nedenle diyetisyenle birlikte mutlaka psikiyatrist ve doktorla beraber çalıştıklarını aktaran Unutmaz, tedavi sürecinin çok zor olduğunu bildiriyor. Beslenme uzmanı Rabia Yurdakul ise bu bireylerin şişmanlamaktan aşırı derecede korktuklarını bunun için de zayıf olmalarına rağmen sıkı kilo kontrolü yaptıklarını ifade etti. Yurdakul, “Karbonhidratlı besinleri terk eder, düşük kalorili, su içeriği yüksek besinleri tercih ederler. Açlık ağrılarından bile zevk alırlar; çünkü bu durum onların besinlere karşı koyabilmesinin bir göstergesi.” dedi.


Çocuk ve genç psikiyatristi Prof. Dr. Bengi Semerci: Moda değil, toplumsal bir sorun

“Anoreksiya bilimsel anlamda anoreksiye nevrozu olarak bilinen bir ruhsal rahatsızlık. Kişi ne kadar zayıflarsa zayıflasın sürekli şişman olduğunu düşünür ve rejim yapmaya devam eder. Genellikle 14–15 yaşlarında başlar. Bir gençlik ve ergenlik hastalığıdır. Anne-çocuk-aile ilişkisindeki bazı sıkıntılardan kaynaklanır. Bazı toplumsal olaylar ve yaklaşımlar da bu tür hastalıkları tetikler. Gençlerin kafasında ne kadar zayıf olursam o kadar güzel olurum anlayışı yerleşti. Gençler adeta iskelet gibi görünmeye özendirildi. Bütün dünyada gelişmiş toplumlarda sık rastlanan bir sorun bu. Özellikle Avrupa ülkeleri ve Amerika’da bu hastalıkla ilgili özel klinikler hizmet veriyor. Türkiye’de de hastalık gittikçe yaygınlaşıyor. Genellikle güzellik anlayışı ile ilgili bir sorun. Türkiye’ye sıfır beden trendi geç geldi aslında. Ülkemizde balık eti olarak tabir edilen bedenler makbulken şimdilerde manken gibi bir fiziğe sahip olmak moda. Bu da toplumsal olarak güzellik imajımızın değişmesidir. Hastalık olarak tanımlanması için belli kalıplar ve kriterler var. “Manken hastalığı” olarak biliniyor; ama bütün mankenler anoreksiya diye bir şey söylemek yanlış.

miray yirmili haberi ile yazılmamış birşey var sitenizde miray benim halamın kızı olur evet onun için gösterilen tüm çabalara rağmen kurtarılamadı hastalığıda gerçekten kurtulabilmesi zor bir hastalıktı ailesi ve bizler akrabaları olarak herşeyi yaptık ama sadece miray değil tüm ailesi dağıldı miray ın vefatından 6-7 ay sonra babası ve 1 sene sonrada annesi hayata gözlerini yumdu geride kalan tek erkek kardeşide şu an askerde lütfen çevrenizdeki insanları bu hastalığa karşı uyarın çünkü ben etrafımda o kadar fazla insan gördüm ki kusarak kilo vermeye çalışan hepsinede bu olayı hep anlattım ayrıca miray 17 değil 35-40 arası kg kaybetmiştir.


ilker dramalı

Başın sağolsun İlker... Bu hastalığın insanlara yaşattıklarını gördükçe her defasında şaşkınlıklar içerisinde kalıyorum kendim de bu hastalığı yaşamış olmama rağmen. Hastayken gerçekten insan hiçbir şeyi göremiyor, ölmekte olduğunu bile. Mirayla ve hastalığıyla ilgili bir şeyler, detaylar yazarsan da eminim buradaki çok kişiye faydası olur.
Sevgiler,

24. 09. 2006
Sabah Gazetesi


Artık canlı ve sağlıklı mankenleri ön plana çıkaralım


Önce İspanya ardından İtalya, İngiltere ve son olarak da İsrail'de ünlü modacılar 'sağlıksız görünen mankene hayır!' nidalarıyla moda dünyasını yeni bir tartışmanın içine çekti. Dünya Sağlık Örgütü'nün de "Vücut kitle endeksi 18.5'un altında olmamalı. Zayıf mankenler genç kızları anoreksiya ve bulimia hastalığına itiyor" görüşünü dile getirmesi tartışmayı daha da büyüttü. Önceki gün dünyaca ünlü modacı Giorgio Armani medya ve tasarımcılara yüklenerek, "Bu aşırı zayıflık tutkusunun nedeni bu iki kurumdur. Bir kadının sadece modaya uyabilmek için sağlıksız bir görüntüye bürünmesine ihtiyacı yoktur. Ben 'sıfır bedene' karşıyım" dedi. Armani'nin bu sözlerinin ardından Türkiye'deki ünlü modacılar da tartışmaya katıldı. Bizimkiler de sıfır bedeni veto etti.


Arzu Kaprol

"Ben de katılıyorum bu standartlara. Çünkü bir şekilde popüler kültürün parçası olarak medyada her gün yer alan mankenlerin, sağlıksız beden formlarını özendirmemesi gerektiğini savunuyorum. Dolayısıyla gençlerimizin bilinçli, sağlıklı beslenmeleri çok önemli. Öncelikle sağlığın ön planda tutulması gerektiğini savunuyorum."


Atıl Kutoğlu

"Ben hiç ince manken sınırları olan seçimler yapmadım. Her defilemde kimi mankenin göğsü, kimi mankenin de kalçası geniş olanı tercih ettim. Tabii belli inceliğe sahip olmaları gerekir. Tercihimiz 34–36 bedendir. Bundan böyle dolgun, canlı, sağlıklı mankenlerimizi ön plana çıkartmalıyız. Bir deri bir kemik mankenler, ideal olarak gençlere gösterilmemeli. Dolayısıyla sıfır bedene karşıyım."


Özlem Süer

"Bir modacı olarak hiçbir zaman sıfır beden arayışı içinde olmadım. Ancak vücudu orantılı olan ve sağlıklı görünen mankenlerle çalışmayı tercih ettim. Benim için 36–38 beden idealdir. Koleksiyonlarımın sunum dönemindeki kıyafetlerini de genelde 36 beden yapıyorum. İspanya'daki durum dünyaya örnek olmalı. Zayıflamak için aç gezmek ise bence yanlış."


Dilek Hanif

"Geçtiğimiz yıllarda da bu konu tartışılmıştı ama ülkemizin gündemine bu derece yansımamıştı. Mankenleri örnek alıp çok zayıf olmanın hayalini kuran birçok bayan var. Bazı tasarımcı ve fotoğrafçıların sıfır beden modellerle çalışmak istedikleri doğru. Ama ben defilelerimde 36–38 beden olan, sağlıklı ve kadınsı görünen mankenlere yer veriyorum."

27. 05. 2006
Sabah Gazetesi


Ayna ayna söyle bana var mı benden güzeli bu dünyada?

Hemen herkesin vücudunda beğenmediği bir yer mutlaka vardır. Kimi burnunun büyüklüğünden yakınır, kimi de basenlerindeki yağlardan... Görsel alanda mükemmeliyetçi anlayışın giderek hâkim olduğu günümüzde ipin ucunu kaçırırsanız, 'dismorfofobi' denen psikiyatrik bozukluk ile baş başa kalabilirsiniz

Görsel alanda artan mükemmeliyetçilik, ünlüler dünyasındaki isimlerin sürekli güzel görünme çabaları, estetik ameliyatların sık sık gündeme gelmesi, kozmetik ve estetik alandaki yeni ürünler, hep 'kusursuz güzellik' kavramını ön plana çıkarıyor. Toplumun gündemindeki bu kişileri örnek alanlar da kendilerinde gitgide daha çok kusur buluyorlar. Bazıları burnunun büyüklüğünden yakınıyor, bazıları da basenlerindeki yağlardan veya yüzündeki kırışıklardan... Göğüslerini küçük ya da sarkık bulanlar da var. Kusurlarından kurtulmak uğruna dermatoloji veya estetik uzmanlarının kapısını çalıp, sorunlarına çözüm arayanların sayısı gün geçtikçe artıyor. Ancak ipin ucu kaçtığında, yaşam kalitesine ciddi boyutlarda zarar veren 'dismorfofobi' denen bir hastalık ortaya çıkıyor. Psikiyatri literatüründe 'beden dismorfik bozukluğu' olarak yer alan ve 100 yıllık geçmişi olan bu hastalık, kişinin fiziksel görünümündeki gerçek fakat önemsiz bir kusurla ileri derecede meşgul olması şeklinde tanımlanıyor. Çevresindeki insanlar bu kusur veya kusurların hiç önemli olmadığını söyleseler de; kişi bu takıntısından asla vazgeçmiyor ve kendi içinde derin bir huzursuzluk duymaya başlıyor.

ÖNEMLİ SORUNLARA YOL AÇIYOR
Acıbadem Hastanesi'nden psikiyatri uzmanı Doç. Dr. Ece Orhon, dismorfofobi olan kişilerde, vücutlarında var olan kusur hakkında çarpıtılmış bir algılama oluştuğunu ve bunun zamanla takıntıya dönüştüğünü belirterek, "Kişi dismorfofobi nedeniyle zamanla sosyal ilişkilerinde, kariyerinde ve özel hayatında önemli sorunlar yaşamaya başlıyor" diyor. "Bu hastalık genellikle takıntılı, titiz, kendi bedenlerini sürekli inceleyen, güvensiz, karamsar ve çeşitli ruhsal çatışmalar içinde olan kişilerde görülür" diyen Doç. Dr. Orhon, dismorfofobinin ağır depresif, obsesif-kompülsif, yeme bozuklukları veya sosyal fobiyle birlikte görülebileceği gibi tek başına da ortaya çıktığına dikkat çekti.


ERGENLİK DÖNEMİNDE ARTIYOR

Dismorfofobinin genç, çalışmayan ve hiç evlenmemiş kişilerde daha sık görüldüğünü vurgulayan Doç. Dr. Orhon, şunları söylüyor: "Bu bozukluğun ilk belirtileri, genellikle ergenlik ve genç yaşlarda ortaya çıkıyor. Yani kişilik gelişiminin ve özgüvenin tam oturmadığı döneme denk düşüyor. Gençler dış görünüş, kilo ve fiziksel kusurlar üzerinde çok fazla duruyor. Özelikle orta sınıf ailelerde yetişen gençlerde bu soruna daha sık rastlanıyor. Güzellik arayışları, bir ünlüye benzeme isteği, o kişilerin bazı fiziksel özelliklerine aşırı hayranlık duyma, arkadaşlar arasındaki örseleyici etkileşimler ve alaycı tutumlar genci fiziksel görünümünü incelemeye yöneltebiliyor. Bu da zamanla takıntıya kadar varan ciddi sorunları beraberinde getiriyor."


AMELİYAT BİLE MUTLU ETMİYOR

Dismorfofobide kişilerin yüzündeki aknenin, küçük göğsünün veya burun şeklinin güzelliğine gölge düşürdüğüne inandığını ve bu soruna çözüm bulmak için de estetik cerrahların kapılarını aşındırmaya başladıklarını kaydeden Doç. Dr. Orhon şöyle diyor: "Kusurlu olduğuna inandığı bölgeye müdahale edildiğinde yeniden mutlu olacağını düşünüyor. Bir başka deyişle, mutluluğunu fiziksel görünüşüne endeksliyor. Kişinin vücudunda gerçekten düzeltilmesi gereken bir kusur varsa, dermatolojik, ortopedik veya estetik cerrahi girişimler yararlı olabiliyor. Ancak estetik operasyonların bu kişilerin zihinlerine yerleşmiş olan kalıcı beden imajı kusurunu ortadan kaldırmaz. Dolayısıyla ameliyat sonrasında beklediğini bulamayınca, hastada mutsuzluk, hayal kırıklığı, ağır depresyon, sosyal izolasyon, içe kapanma veya doktorlara yönelik paronoid düşünceler geliştirme gibi sorunlar görülmeye başlanır."


Belirtileri nelerdir?

Kişi en sık saç, cilt, burun, meme, kalça ve baldırlarından rahatsızlık duyar. Zamanının büyük çoğunluğunu ayna, karşısında, kusurlu bulduğu bölgeyi inceleyerek geçirir. Bazıları ise ayna gibi yansıtıcı yüzeylerden kaçınır. Kusurlu bulduğu bölgeyi makyaj, şapka, eldiven ve peruk gibi malzemelerle kamufle etmeye çalışır. Sık sık etrafındakilere nasıl göründüğünü sorar. Sosyal gerekliliklerden kaçar. Kusurlu bulduğu bölgesini başkalarıyla mukayese eder. Bedensel kusuruna çözüm bulmak için sık sık dermatologlara, estetik ve plastik cerrahi uzmanlarına başvurur. Başvurduğu uzmanlar tarafından psikiyatriste yönlendirildiğinde, ruhsal sorunu olduğunu reddeder veya doktor değiştirir. Kendisini diğer insanların yanında mahcup, ezik ve güvensiz hisseder.


Neden ortaya çıkıyor?

Kültür düzeyi, Beyindeki kimyasal veya genetik bozukluk, Cinsel sorunlar, Aile ve çevrenin güzellik anlayışı, Sosyal etkileşim.


Neye yol açıyor?

Depresyon, Anksiyete, Obsesif-kompülsif bozukluk, İlişkilerde tatminsizlik, Özgüven eksikliği, Yeme bozukluğu.