ÖĞRENCİ MOTİVASYONU


            Motivasyon kelimesi Latince Movere; kelimesinden gelmektedir. Kelime anlamı etki altına almak, harekete geçirmek, teşvik etmek v.b dir. Motivasyon, insanların belirli bir amacı gerçekleştirmek için davranışa geçmeleri olarak tanımlanır.*
Hayatın her döneminde, her yaşam koşulunda motivasyon önemli bir kavram olduğu gibi okul yaşamı ve öğrenci başarısında da önemli bir konudur.


            Motivasyon okuldaki öğrenci davranışlarının yönünü, şiddetini, kararlılığını belirleyen en önemli güç kaynaklarından biridir. Modern eğitimin temelinde yatan öğrenci merkezli anlayışın odak noktası; öğrencinin sürece katılarak katkı sağlamasıdır. İşte bu noktada öğrencinin öğrenme-öğretme süreçlerine istekli kılmak yani bu sürece motive etmek önemli bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır.
 
Motivasyon ikiye ayrılmaktadır.
1. İçsel motivasyon
2. Dışsal motivasyon


            İçsel motivasyon kişinin kendi içerisinde var olan güdü ve istekten meydana gelmektedir. Öğrenci içsel motivasyon sayesinde kendi yeteneklerini ortaya koymaya, ilgileri doğrultusunda hareket etmeye çabalar. Kendini gerçekleştirme hedefine emin adımlarla ilerler. Kısacası içsel motivasyon neticesinde meydana gelen öğrenmeler daha kalıcı ve anlamlıdır. Dışsal motivasyon ise genellikle dış kaynaklı ödüllerden meydana gelir. Dışsal motivasyonu okul süreci içerisinde değerlendirdiğimizde bunlar; notlar, hediyeler, vs.. olarak düşünülebilir. Dışsal motivasyon bir aşamadan sonra öğrenciyi ödüller için hareket etmeye yönlendirir.
           
            Okul ortamında içsel motivasyonun oluşumu belli bir süreci gerektirdiğinden; öğretmenlerin, öğrencinin öğretim-öğrenim çalışmalarına motive olmasına katkısı biraz daha dışsal motivasyon kaynaklı olmaktadır. Fakat burada öğrencinin kendi yeteneklerini, ilgilerini keşfetmesini sağlayarak içsel motivasyonu ortaya çıkarıcı çalışmalar da öğretmenler tarafından ihmal edilmemelidir. Okul rehberlik servisiyle ortak çalışmalar yapılarak öğrencinin kendini tanıması sağlanmalıdır.


            Öğretmenler öğrencileri dıştan motive edici uyaranlarla öğretim çalışmalarına etkin katılmalarını sağlamalıdırlar. Okulda olumlu motivasyonu sağlamak için genel yaklaşımlar ve yapılabilecek belli başlı işlemler şu maddelerle ifade edilebilir:


1. Öğrencinin ÖZGÜVEN duygusu geliştirmelidir.
2. Öğrencilerin hayal güçlerini ifade edebilecekleri etkinlikler tasarlanmalıdır.
3. Öğrencilerin ihtiyaçları tespit edilmelidir. Bu konuda gerekli önlemler alınarak öğrenci ihtiyaçları giderilmelidir.
4. Öğrencinin ilgi ve yeteneklerini ortaya çıkarıcı çalışmalar düzenlenmelidir. Rehberlik Servisiyle işbirliği kurularak bu konuya uyun teknik ve envanterler öğrencilere uygulanmalıdır.
5. Öğrenmeyi öğrenci için anlamlı ve değerli kılmalıdır. Öğretim sürecinde “Yaparak ve Yaşayarak Öğrenme” anlayışına uygun hareket edilmelidir.
6. Öğrencilerin kendilerine göre hedef ve amaçlar seçmesine yani kendilerine uygun kariyer planlaması yapmalarına yardımcı olunmalıdır.
7. Öğrencilerin idealleri ve tutkuları tespit edilerek bunlar öğretim faaliyetlerinde kullanılmalıdır. Ders ortamının hazırlanmasında ve materyal seçiminde bu noktalara dikkat edilmelidir.
8. Öğrencileri öğretim çalışmaları sırasında olumlu pekiştirici ve ödüller verilmelidir. Ödülün nasıl ve hangi davranışlar için verildiği açık bir şekilde belirlenmelidir.
9. Öğrenciye zamanında geri bildirim verilmelidir. Yaptığı davranışın ve çalışmanın sonuncu vakit geçmeden öğrenciye bildirilmelidir.
10. Öğrencinin kendini ifade etmesini ve kendisini ortaya koymasını sağlayıcı empatik iletişim tarzı benimsenmelidir.
11. Öğrencilerin kendi ilgi ve yeteneklerini ortaya koyacakları sosyal çalışmalar düzenlenmeli ve projeler tasarlanmalıdır.


            Motivasyon kişisel başarının meydana gelmesinde kilit rol oynayan faktörlerden biridir. Okulda öğrencinin istenilen eğitim düzeyine erişebilmesi güdülenme yani motive olma düzeyiyle yakından ilişkilidir. Yukarıda da belirtildiği gibi okulda öğretmenler her ne kadar dışsal motivasyonla öğrencileri motive etseler de; öğrencinin içsel motivasyonunun oluşumunu sağlayıcı çalışmalar yapmaları daha büyük öneme sahiptir.


            Kendini gerçekleştirme ve kişisel gelişimin sihirli anahtarı olan içsel motivasyon yaşamın her döneminde bireye yön vermektedir. Çünkü motive olan birey kendine inanmakta ve koşulları varmak istediği hedef için kullanılabilmektedir.
Eğitimin olmazsa olmazı olarak kabul edilen öğretmenlerin motivasyon konusunda gerekli çalışma planları yapmaları öğretim-öğrenim süreci için büyük önem taşımaktadır.


* SHINN, G. (1998). Motivasyonun Mucizesi (The Miracle of Motivation ). İstanbul, Sistem Yayıncılık.




                                                                       Ahmet NEVAR
                                                                  Uzman Psikolojik Danışman